CV'de eylem fiilleri: işe yarayanlar, zayıflatanlar

Türkçe maddede fiil sona gelir; yine de en önemli kelimedir

İngilizce CV'de madde fiille başlar; Türkçede fiil cümlenin sonundadır, bu yüzden okuyucu önce nesneyi, sonra ne olduğunu görür. Fark şurada: Türkçe maddede fiil, okuyucunun satırdan çıkardığı son izlenimdir. “…sorumluydum” diye biten satır bir görev tanımı bırakır; “…yüzde 30 kısalttım” diye biten satır bir sonuç bırakır. Aynı iş, iki yazımda iki ayrı kariyer gibi okunur.

Ayrıştırıcı hangi fiili seçtiğinizle ilgilenmez; dosyayı açan kişi ilgilenir, çünkü fiil ona o satırı ciddiye alıp almayacağını söyler. Üç kural buradan çıkar: maddeyi somut bir eylem fiiliyle bitirin, fiili belirsiz yapan ekler koymayın, fiilden önce ölçülebilir bir nesne gelsin.

Kişi ve zaman: tek karar, baştan sona

Türkçe CV'de üç yazım yaygındır. Birinci tekil (“kurdum, yönettim”) doğrudan ve sahiplenicidir; çoğu özel sektör CV'sinde doğal durur. Üçüncü tekil (“kurdu, yönetti”) daha resmî okunur ve İngilizce CV'nin fiille başlayan yapısına yakındır. Ad biçimi (“…kurulması, …yönetilmesi”) ise fiili isme çevirir ve kimin yaptığını siler; en zayıf seçenektir. Hangisini seçerseniz seçin, bir belgede tek biçim kullanın.

Geçmiş işler için geçmiş zaman (-dı/-di). Mevcut işinizde tamamlanmış işler yine geçmiş zamanda yazılabilir; süregelen sorumluluklar için geniş ya da şimdiki zaman (“yönetiyorum”) kullanılabilir. Bir iş bloğu içinde zamanları karıştırmayın; “-mıştır” gibi rivayet ekleri rapor dili bırakır, CV'de yeri yoktur.

Neyi kanıtladığına göre fiiller

Fiili, satırın neyin kanıtı olduğuna göre seçin. Liderlik arayan yönetici “yönettim, işe aldım, yetiştirdim” görmek ister; teknik derinlik arayan “tasarladım, taşıdım, yayına aldım” görmek ister. İlanın hangi gruba yaslandığına bakın; en güçlü maddeleriniz o gruptan fiillerle bitsin.

• Bir şey yapmak: kurdum, tasarladım, geliştirdim, yazdım, yayına aldım, hayata geçirdim, devreye aldım, prototipledim.
• Bir sayıyı iyileştirmek: azalttım, düşürdüm, artırdım, yükselttim, ikiye katladım, kısalttım, hızlandırdım, otomatikleştirdim, sadeleştirdim.
• İnsan yönetmek: yönettim, işe aldım, eğittim, yetiştirdim, koordine ettim, yürüttüm, denetledim, mentorluk yaptım.
• Analiz etmek: analiz ettim, modelledim, ölçtüm, öngördüm, denetledim, test ettim, değerlendirdim, kıyasladım.
• İkna etmek ve satmak: müzakere ettim, kazandım, kapattım, sundum, yeniledim, büyüttüm, elde tuttum.
• Düzeltmek ve işletmek: çözdüm, giderdim, kurtardım, taşıdım, onardım, kararlı hale getirdim, izledim.
• Başlatmak: kurdum (bir ekip, bir süreç), başlattım, başlattığım pilotla…, açtım (bir şube, bir pazar).

Kaçınılacak zayıf bitişler

Bazı bitişler eylem değil görev tanımıdır: “…sorumluydum”, “…görev aldım”, “…ile ilgilendim”, “…konusunda çalışmalar yaptım”. Bazıları sonucu başkasına bırakır: “…katkıda bulundum”, “…yardımcı oldum”, “…destek verdim”, “…yer aldım”. “Aktif rol aldım” ve “etkin şekilde” gibi takviyeler satırı uzatır, anlamı azaltır. “Çeşitli” ve “birçok” sayı yerine geçmez.

Her birini o görevin içinde gerçekten yaptığınız şeyle değiştirin. Aylık raporlamadan sorumluysanız, raporlamayla ilgili bir şey kurmuş, kısaltmış, düzeltmiş ya da yürütmüşsünüzdür. Hangisi olduğunu yazın.

Fiili iddiaya göre ayarlayın

En güçlü fiil her zaman doğru fiil değildir. “Yönettim” sonuçtan ve insanlardan sorumlu olduğunuz anlamına gelir; beş mühendisten biriyseniz dürüst fiil “geliştirdim” ya da “ödeme modülünü üstlendim”dir ve mülakatta daha iyi durur. “Öncülük ettim”, “liderlik ettim”, “yön verdim” o kadar çok kullanıldı ki işe alım uzmanı bunları süs olarak okur.

İyi bir test: fiilin arkasındaki hikâyeyi abartmadan iki dakika anlatabilir misiniz? “Müzakere ettim” aslında “yöneticim müzakere ederken odadaydım” demekse, “…sözleşme yenilemesinin fiyat analizini hazırladım” yazın ve sayıyı tutun.

Fiil değil, ölçü asıl iştir

Eylem fiili cümleyi kurar, ama cümle yine de bir şey teslim etmek zorundadır. İşleyen biçim nesne, ölçü, fiildir: neye, ne kadar, ne yaptınız. Canlı bir fiille biten ama sayısı olmayan madde, daha iyi kulağa gelen bir görevdir; başarı değildir. Sayı yoksa ölçek verin (kaç kişi, müşteri, şube, sayfa) ya da önce-sonra durumu yazın.

İngilizce CV yazıyorsanız fiil başa geçer ve İngilizce listedeki karşılıkları kullanırsınız: Built, Cut, Led, Analysed, Negotiated, Resolved. Türkçe CV'nin birebir çevirisi (“Was responsible for…”) İngilizce okuyucuya zayıf görünür; maddeyi İngilizce mantığıyla yeniden kurun.

Hızlı başvuru

Türkçe CV'de ağırlık taşıyan altmış fiil, birinci tekil kişiyle. Üçüncü tekil tercih ediyorsanız -dım/-dim ekini -dı/-di yapmanız yeter. Sade olanları kullanın; gösterişli olanlar dikkati işten alıp yazıya çeker.

• kurdum · tasarladım · geliştirdim · yazdım · yayına aldım · hayata geçirdim · devreye aldım · uyguladım · prototipledim · kodladım
• azalttım · düşürdüm · artırdım · yükselttim · ikiye katladım · kısalttım · hızlandırdım · otomatikleştirdim · sadeleştirdim · kaldırdım
• yönettim · işe aldım · eğittim · yetiştirdim · koordine ettim · yürüttüm · denetledim · görevlendirdim · işe alıştırdım · mentorluk yaptım
• analiz ettim · modelledim · ölçtüm · öngördüm · test ettim · değerlendirdim · haritaladım · kıyasladım · inceledim · raporladım
• müzakere ettim · kazandım · kapattım · sundum · yeniledim · büyüttüm · elde tuttum · dönüştürdüm · ikna ettim · anlaştım
• çözdüm · giderdim · kurtardım · taşıdım · onardım · kararlı hale getirdim · izledim · sürdürdüm · başlattım · açtım