CV mi özgeçmiş mi? ABD, İngiltere, AB ve Türkiye biçimleri

Üç kelime, üç belge

Türkiye'de CV ve özgeçmiş aynı belgedir. ABD ve Kanada'da iş başvurusu için gönderilen bir iki sayfalık belgeye résumé denir; CV (curriculum vitae) ise akademide kullanılan, yayınları, projeleri ve dersleri sıralayan uzun kayıttır. İngiltere, İrlanda ve Avrupa'nın çoğunda CV günlük kelimedir; résumé nadiren kullanılır.

Dolayısıyla asıl soru hangi kelimeyi tercih ettiğiniz değil, hangi pazara başvurduğunuzdur. Aşağıdaki alışkanlıklar her yerdeki işverenin görmeye alıştığı şeylerdir. Belirtilen yerler dışında hiçbiri yasa değildir ve güçlü bir aday kâğıt boyutu yüzünden reddedilmez. Ama okuyucuya yabancı görünen bir belge, deneyiminize harcanmasını isteyeceğiniz dikkati tüketir.

ABD ve Kanada

On yılın altında deneyimi olanlar için tek sayfa, daha uzun kariyerler için iki sayfa; daha fazlası nadirdir. Kâğıt boyutu US Letter'dır (8,5 × 11 inç, yani 216 × 279 mm). Bu önemlidir: A4 için hazırlanmış bir belge Letter'da açıldığında satırlar kayar ve son satır yeni bir sayfaya düşebilir.

Fotoğraf yok, doğum tarihi yok, medeni durum yok, uyruk yok, askerlik durumu yok. Ayrımcılık karşıtı yasalar işverenleri dikkate almalarına izin verilmeyen bilgileri görmekten çekindirir; bazı şirketler fotoğraflı bir résumé'yi saklamak yerine eler. Referans listelenmez, “istenildiğinde referans verilebilir” yazılmaz; işveren gerektiğinde ister. Bölümler: iletişim, özet, deneyim, eğitim, yetenekler. Deneyimli adaylar mezuniyet yılını çoğu zaman yazmaz. Kanada aynı kalıbı izler; Québec'teki ilanlar Fransızca bekleyebilir.

İngiltere ve İrlanda

Belgenin adı CV, iki sayfa normdur, kâğıt A4. Fotoğraf yok. Doğum tarihi artık düzenli olarak çıkarılır: yaş, 2010 tarihli Eşitlik Yasası'nda (Equality Act 2010) korunan bir özelliktir ve işverenler görmemeyi tercih eder. Uyruk yazılmaz; çalışma izni durumunuz avantajsa tek satırla belirtilebilir.

En üstte kısa bir kişisel ifade (personal statement) ya da profil standarttır. Eğitim, özellikle kariyerin başında, ABD'dekinden ayrıntılı verilir: derece sınıfı (First, 2:1), lise denkliği. Kısa bir ilgi alanları bölümü yaygın ve zararsızdır. “References available on request” pek çok İngiliz CV'sinde hâlâ görülür; isteğe bağlıdır.

Kıta Avrupası ve Europass

Alışkanlıklar ülkeye göre değişir; ama Kıta Avrupası'nın çoğunda fotoğraf yaygın ve genel olarak isteğe bağlıdır: Almanya, Avusturya, İsviçre, Fransa, İspanya ve İtalya'da pek çok işveren bekler, başka yerlerde daha az dikkat çeker. Doğum tarihi ve uyruk pek çok CV'de hâlâ görülür; eğilim ikisinden de uzaklaşma yönündedir. A4'te iki sayfa tipiktir; bazı ülkelerde sonda tarih ve imza alışkanlığı sürer.

Europass, Avrupa Birliği'nin standart CV biçimidir; AB'nin Europass sitesinde ücretsiz hazırlanır. Her AB işvereni kabul eder; AB kurumları ve ajansları, bazı kamu kuruluşları ve Erasmus+ gibi hareketlilik programları çoğu zaman özellikle ister. Özel sektör işe alımcıları genellikle katı ve tekdüze bulur; bu yüzden istenmediği sürece kendi iyi yapılandırılmış CV'niz daha iyi seçimdir. Türkiye'den Avrupa'ya başvuranlar için Europass'ın asıl faydası, eğitim ve dil seviyelerini Avrupa'nın tanıdığı terimlerle (EQF seviyesi, CEFR) ifade etmeye zorlamasıdır.

Almanya: Lebenslauf

Alman Lebenslauf'u geleneksel olarak tablo düzenindedir: tarihler dar bir sol sütunda, içerik sağda, yeniden eskiye, A4'te bir iki sayfa. Sağ üst köşede profesyonel bir fotoğraf âdettir ama zorunlu değildir; 2006 tarihli Genel Eşit Muamele Yasası'ndan (AGG) bu yana işveren fotoğraf talep edemez ve bazı büyük şirketler anonim süreç yürütür. Kişisel bilgiler bloğunda eskiden doğum tarihi ve yeri, uyruk ve medeni durum yer alırdı; uyruk ve medeni durum büyük ölçüde kayboldu, doğum tarihi hâlâ yaygın ama isteğe bağlı.

Alman işverenler boşluksuz (lückenlos) bir anlatım bekler: işsizlik, ebeveyn izni ya da seyahat dönemleri gizlenmez, tarihleriyle yazılır. Lebenslauf, başvuru dosyasının (Bewerbungsunterlagen) bir parçasıdır; yanında ön yazı (Anschreiben) ile diploma, sertifika ve eski işverenlerden alınan çalışma belgelerinin (Arbeitszeugnis) kopyaları bulunur. Buradaki referans, telefon numarası değil belgedir. CV'nin altına yer, tarih ve imza koymak PDF başvurularda hâlâ âdettir. Çevrim içi sistemler için tarihlerin her kaydın ilk satırında olduğu tek sütunlu sürüm, iki sütunlu orijinalden daha doğru okunur.

Türkiye'den Almanya'ya başvuranlar için: Türk diplomalarının tanınırlığı anabin veri tabanından kontrol edilir ve bazı işverenler ZAB denklik belgesi ister; lisansı “Bachelor (Lisans)” olarak yazın ve okulunuzun anabin'deki statüsüne bakın.

Türkiye

CV ve özgeçmiş aynı şeydir; kâğıt A4; bir iki sayfa. Fotoğraf yaygındır ve çoğu zaman beklenir, ama yasal bir zorunluluk değildir: pek çok ilan “fotoğraflı CV” der ve Kariyer.net profilinde fotoğraf alanı vardır. Kişisel bilgiler bloğunda sıklıkla doğum tarihi, ehliyet sınıfı ve erkek adaylar için askerlik durumu (Yapıldı, Tecilli, Muaf) bulunur. İşverenler askerliği, zorunlu olduğu ve işe başlama ya da devam tarihini etkilediği için sorar; yazmak bir soruyu baştan cevaplar. Tecilliyseniz tecil bitiş yılını eklemek mülakattaki soruyu kısaltır.

Diller seviyeyle yazılır; genellikle CEFR (A1–C2) ya da YDS, TOEFL, IELTS gibi bir sınav puanı. YDS puanı kamu ve akademi için anlamlıdır; özel sektörde ve yurt dışında CEFR harfi daha iyi anlaşılır, puanı parantezde verebilirsiniz. İsim ve telefonlu referanslar ABD ve İngiltere'ye göre daha sık görülür; KVKK gereği referansınızın bilgisini paylaşmadan önce onayını alın. Çok uluslu şirketlerin İngilizce ilanları İngilizce CV bekler; iki sürüm tutmak yaygındır.

Türkiye'de alışılmış ama yurt dışında yersiz olan alanlar: medeni durum, uyruk, doğum yeri, askerlik durumu, sürüş gerektirmeyen işlerde ehliyet. Kariyer.net'ten dışa aktarılan CV ve pek çok Türkçe şablon bunları otomatik ekler; yurt dışı başvurularda çıkarın.

Akademik CV

Araştırma, öğretim ve bazı klinik pozisyonlar için her pazar uzun CV kullanır: eğitim, pozisyonlar, yayınlar, bildiriler, projeler ve fonlar, verilen dersler, danışmanlıklar, hakemlikler. Sayfa sınırı yoktur; eksiksizlik esastır. Alanınızın atıf düzenini izleyin ve sektör başvuruları için ayrıca tek sayfalık bir CV tutun. Türkiye'de üniversiteler çoğunlukla YÖK Akademik profilini ya da kendi formlarını CV'nin yanında ister; doçentlik ve atama dosyalarında kurumun istediği format belirleyicidir.

Tek belge, çok pazar: ne değişir

Bir ana belge tutun; her pazar için bir kopyayı uyarlayın.

• Kâğıt boyutu: ABD ve Kanada için Letter, diğer her yer için A4; değiştirdikten sonra satır kaymalarını kontrol edin.
• Fotoğraf: ABD, Kanada ve İngiltere için kaldırın; Kıta Avrupası ve Türkiye için koyun ya da isteğe bırakın.
• Kişisel bilgiler: ABD, Kanada ve İngiltere için doğum tarihi, medeni durum, uyruk ve askerlik durumunu çıkarın; başka yerlerde âdet olanı tutun.
• Tarihler: gün-ay ve ay-gün karışıklığını önlemek için ayı yazıyla yazın (“Mar 2021”, “Mart 2021”).
• Yazım: ABD ya da İngiltere İngilizcesinden birini seçin ve tutarlı kullanın (organization/organisation).
• Dereceler: yerel adı ve parantezde karşılığını yazın: “Lisans (BSc)”, “Yüksek Lisans (MSc)”, “Ön Lisans (Associate Degree)”.
• Dil seviyeleri: ulusal sınav puanı yerine CEFR harfi (B2, C1); puan güçlüyse parantezde.
• Belgeye “CV” ya da “Özgeçmiş” başlığı koymayın; başlık adınızdır.