İş deneyimi olmadan CV

Sandığınızdan çok malzemeniz var

“Deneyimim yok” çoğu zaman “girmek istediğim alanda ücretli bir işte çalışmadım” demektir. Yeni mezun CV'si okuyan kişi bunu bilir; kariyer aramıyor, işe gelebildiğinize, öğrenebildiğinize ve başladığınız işi bitirebildiğinize dair kanıt arıyor. Bu kanıt, saymadığınız yerlerde duruyor olabilir.

Neyi tutacağınıza karar vermeden önce hepsini yazın. CV bunun üçte birini kullanacak.

• Ders projeleri, bitirme projesi ya da tez, laboratuvar çalışmaları
• Stajlar; zorunlu yaz stajı dahil
• Herhangi bir alandaki yarı zamanlı, mevsimlik ya da geçici işler: garsonluk, kasiyerlik, özel ders, çağrı merkezi
• Gönüllülük, öğrenci kulüpleri, spor takımları; özellikle adı olan bir görevle
• Yarışmalar: Teknofest, hackathon, vaka yarışmaları; TÜBİTAK 2209 gibi öğrenci projeleri; yayımlanmış yazılar
• Serbest işler ve kişisel projeler; gösterilebilecek bir çıktıyla
• Sertifikalar, bitmiş projesi olan çevrim içi kurslar, yabancı diller, Erasmus dönemi

Bölümleri alışkanlıkla değil güçle sıralayın

Alışılmış CV deneyimi başa koyar; çünkü deneyim genellikle en güçlü bölümdür. Sizinki olmayabilir. Çoğu öğrenci ve yeni mezun için daha iyi çalışan sıra şudur: iki satırlık profil, Eğitim, Projeler, Deneyim (ne varsa), Yetenekler, Etkinlikler. Güçlü bir stajınız varsa Deneyim, Projeler'in üstüne çıkar. En iyi kartınız tek bir projeyse doğrudan profilin altına oturabilir.

Hangi sırayı seçerseniz seçin, sayfanın üst üçte biri sizi o rol için makul aday yapan iki üç gerçeği taşımalı. Türkiye'de alışılmış “Kişisel Bilgiler” bloğu başa konursa bu alanı yer; kişisel bilgileri kısa tutun ya da sayfanın sonuna alın.

Projeleri iş gibi yazın

Bir proje kaydı iş kaydıyla aynı biçimdedir: ad, bağlam (ders, kişisel, dört kişilik ekip), tarihler ve ne yaptığınızı, neyle yaptığınızı ve ne olduğunu söyleyen iki üç madde. İncelenebilir yapın: depo bağlantısı, çalışan demo, portfolyo sayfası, yayımlanmış rapor. Tıklayabilen bir okuyucunun inanma ihtimali çok daha yüksektir.

Zorunlu staj da aynı kalıba girer. “Staj yapıldı” tek satırı hiçbir şey anlatmaz; hangi birimde, hangi işi, hangi araçla yaptığınızı ve ne çıktığını yazın. Yirmi iş günlük bir staj bile iki somut madde çıkarır.

Bu biçimde yazılmış iki proje, sekiz ders adından oluşan bir listeden ağır basar. Role en yakın olanları seçin ve her birine aynı biçimi verin.

İlgisiz işler de sayılır

Kafe, mağaza ya da özel ders işi güvenilirliği, yoğunlukta hız tutmayı, para saymayı ve sinirli insanlarla konuşmayı kanıtlar. Bunlar hiç değildir; giriş seviyesi işlerin çoğu aslında bunlardan oluşur. Türkiye'de pek çok aday bu işleri “gerçek iş değil” diye CV'ye yazmaz; yazın. Gerçek unvanı koruyun (kendinizi “Müşteri Deneyimi Uzmanı”na terfi ettirmeyin) ve aktarılabilir kısmı öne alan, elinizde rakam varsa rakamlı maddeler yazın. Kısa işler arasındaki boşlukları açıklamaya çalışmayın; yirmi iki yaşında kesintisiz bir kayıt kimse beklemez.

Eğitim bölümü, doğru yazılmış

Bölüm, üniversite, şehir, beklenen mezuniyet tarihi (“Beklenen mezuniyet: Haziran 2027”). Sonra işi yapan malzeme: katalogdaki adıyla dört ila altı ilgili ders, ilgiliyse bitirme projesi ya da tez başlığı, burslar ve onur dereceleri, ev sahibi üniversitesiyle Erasmus ya da değişim dönemi. Not ortalaması güçlüyse (4,00 üzerinden 3,00 ve üstü makul bir eşiktir) ya da ilan istiyorsa yazın; değilse yazmayın. Lise, yalnızca hâlâ okuyorsanız ya da yeni bitirip gösterecek başka şeyiniz yoksa girer; mezun olduğunuz lisenin adı üniversiteden sonra okuyucuya bir şey söylemez.

Yabancı dil seviyesini sınav puanıyla değil, ya da sınav puanının yanında, CEFR seviyesiyle yazın: “İngilizce C1 (YDS 88)”. Özel sektör ilanlarındaki “iyi derecede İngilizce” için okuyucunun anladığı dil budur.

Yetenekler: somut ve dürüst

Araçları, dilleri ve yöntemleri adıyla yazın: Python, Figma, SAP MM, AutoCAD, Google Ads, TFRS temelleri. “Bilgisayar bilgisi” ya da “MS Office programlarına hakim” yazmayın; ilan Excel istiyorsa “Excel (özet tablo, DÜŞEYARA, Power Query)” yazın. Yumuşak becerileri bu bölüme hiç koymayın; onlar iddia edildiği yerde değil gösterildiği yerde, maddelerde durur. Sertifikaları veren kurum ve yılla listeleyin.

Listeyi ilanın terimleri başa gelecek şekilde sıralayın. Ehliyet yalnızca iş sürüş gerektiriyorsa ya da ilan istiyorsa girer; o zaman da yeteneklere değil kişisel bilgilere. Çevrim içi kurs, sonunda yaptığınız bir şey varsa sayılır; tamamlama sertifikasını değil projeyi yazın.

Neyi dışarıda bırakmalı

Şunları dışarıda bırakın. Geriye kalan tek sayfaya, tek sütuna, standart başlıklarla ve gerçek metin içeren bir PDF olarak sığar. Türkiye'deki başvurularda askerlik durumunu (Tecilli, Yapıldı, Muaf; tecilliyseniz bitiş yılıyla) kişisel bilgilerde tek satırla yazmak işverenin soracağı soruyu baştan kapatır; fotoğraf koyuyorsanız sade, güncel ve düz fonlu olsun.

• Fırsat isteyen kariyer hedefi cümlesi; yerine ne sunduğunuzu söyleyen iki satırlık profil.
• “Deneyimim yok” ifadesinin her biçimi.
• Aldığınız her ders ve bir kez açtığınız her araç.
• Rol için hiçbir şey göstermeyen hobiler; sonucu olanları tutun (bitirilmiş bir maraton, yönetilmiş bir kulüp).
• Referans listesi ve “istenildiğinde verilebilir”.
• ABD, Kanada ve İngiltere başvurularında fotoğraf, doğum tarihi, medeni durum ve askerlik durumu.
• İkinci sayfa.

İşi gören bir profil satırı

Özetlenecek bir kariyer yokken profil iki satırdır: ne okuduğunuz ya da yeni bitirdiğiniz, yaptığınız en güçlü şey ve istediğiniz rol. Rolü adıyla söyler ki okuyucu tahmin etmek zorunda kalmasın. LinkedIn'in “Hakkında” bölümüne ya da iş sitelerindeki profil alanlarına yazılan uzun ve genel paragrafı buraya taşımayın.